หมาโดนงูกัด ต้องทำอย่างไร และปฐมพยาบาลแบบไหนห้ามทำ

ตรวจสอบล่าสุด 2026-07-22

ทำอะไรในนาทีแรก

ถอยออกจากงูและพาหมาไปยังจุดที่ปลอดภัยก่อน อย่าเอามือเข้าใกล้งูหรือพยายามจับ จากนั้นโทรหาโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉิน บอกว่าสงสัยงูกัด ตำแหน่งที่ถูกกัด เวลาที่เกิดเหตุ และอาการที่เห็น แล้วออกเดินทางทันที

MSD Veterinary Manual ระบุว่างูพิษกัดเป็นเหตุฉุกเฉินที่ต้องได้รับการตรวจอย่างรวดเร็ว และเจ้าของไม่ควรเสียเวลากับการปฐมพยาบาลนอกจากทำให้สัตว์สงบและจำกัดการเคลื่อนไหว แม้ไม่เห็นรอยเขี้ยวหรือหมายังดูปกติ ก็ไม่ควรใช้เป็นเหตุผลให้รอดูอาการ

เคลื่อนย้ายหมาอย่างไร

ให้หมาอยู่นิ่งและสงบที่สุด ถ้าขนาดตัวและสถานการณ์เอื้อ ให้อุ้มไปที่รถหรือใช้ผ้าห่ม แผ่นแข็ง หรือกระเป๋าเคลื่อนย้าย แทนการปล่อยให้เดินเอง ระหว่างทางให้จัดท่าที่หายใจสะดวกและมีคนเฝ้าดูอาการถ้าเป็นไปได้

หมาที่เจ็บอาจกัดโดยไม่ตั้งใจ ป้องกันตัวเองและจับเท่าที่จำเป็น แต่ห้ามครอบปากถ้ามีแผลหรือบวมบริเวณหน้า ปาก หรือคอ เป็นสุนัขหน้าสั้น อาเจียน ซึม หรือหายใจลำบาก เพราะอาจขวางทางเดินหายใจ โทรเปิดลำโพงเพื่อให้โรงพยาบาลแนะนำตามสภาพจริง

สิ่งที่ห้ามทำกับแผลงูกัด

ห้ามขันชะเนาะหรือรัดเหนือแผล ห้ามกรีด เจาะ บีบ ดูดพิษ หรือใช้เครื่องดูดพิษ ห้ามประคบน้ำแข็ง สเปรย์เย็น ถุงร้อน หรือช็อตไฟ และห้ามทายา สมุนไพร หรือสารเคมีลงบนแผล

MSD ระบุว่าวิธีเหล่านี้ไม่ได้ผลและบางวิธีทำอันตรายเพิ่มได้ อย่าให้ยาแก้ปวด ยาแก้แพ้ สเตียรอยด์ หรือยาคนเอง เพราะพิษงูอาจกระทบเลือด ไต ระบบประสาท และความดัน การเลือกยาและเซรุ่มต้องอาศัยการตรวจของสัตวแพทย์

ต้องจับงูหรือถ่ายรูปไหม

ไม่ต้องจับ ตี หรือฆ่างู การเข้าใกล้ทำให้คนและหมาเสี่ยงถูกกัดซ้ำ และทำให้เสียเวลาเดินทาง ถ้าเห็นงูจากระยะปลอดภัยและถ่ายรูปได้ทันทีโดยไม่ไล่ตามหรือเข้าใกล้ รูปอาจช่วยการประเมิน แต่ไม่ใช่เงื่อนไขก่อนรักษา

บอกสัตวแพทย์เท่าที่จำได้ เช่น สี ลาย รูปร่าง บริเวณที่พบ และทิศทางที่งูเลื้อยไป อย่าเดาชนิดงูอย่างมั่นใจจากความจำเพียงอย่างเดียว งูหลายชนิดมีลักษณะคล้ายกัน และบางครั้งไม่เห็นตัวงูเลย

อาการที่อาจพบ

อาการขึ้นกับชนิดงู ปริมาณพิษ ตำแหน่งกัด ขนาดตัว และเวลาถึงการรักษา อาจพบปวด บวมเร็ว เลือดหรือน้ำซึมจากแผล อ่อนแรง เดินเซ ซึม อาเจียน หายใจลำบาก กล้ามเนื้ออ่อนแรง ล้ม ชัก หรือมีเลือดออกผิดปกติ รอยเขี้ยวอาจมองไม่เห็นใต้ขนหรือในจุดที่บวม

แผลบริเวณหน้าและคออันตรายเป็นพิเศษเมื่อบวมจนกระทบทางเดินหายใจ แต่การกัดที่ขาหรือลำตัวก็อาจมีพิษต่อทั้งร่างกายได้ อาการบางชนิดเกิดช้ากว่าเหตุการณ์ จึงต้องไปโรงพยาบาลแม้ช่วงแรกยังไม่บวม

เตรียมข้อมูลอะไรให้โรงพยาบาล

แจ้งเวลาที่ถูกกัดโดยประมาณ ตำแหน่งแผล อาการที่เปลี่ยนไป น้ำหนักตัว โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ และรูปงูถ้ามีอย่างปลอดภัย ถ้าหมาทรุดระหว่างทาง ให้โทรอัปเดตเพื่อให้ทีมเตรียมรับเคสฉุกเฉิน

การรักษาอาจรวมการดูแลทางเดินหายใจ สารน้ำ การตรวจเลือดและการแข็งตัวของเลือด การเฝ้าระวังไตและระบบประสาท ยาบรรเทาปวด และเซรุ่มแก้พิษงูเมื่อมีและเหมาะสม เซรุ่มมีประสิทธิภาพดีที่สุดเมื่อให้เร็ว แต่การตัดสินใจใช้ขึ้นกับอาการและการประเมินของสัตวแพทย์

ลดความเสี่ยงตอนพาเดิน

ใช้สายจูงและเดินบนทางโล่ง หลีกเลี่ยงพงหญ้าสูง กองไม้ โพรงหิน และจุดมืดที่มองพื้นไม่เห็น โดยเฉพาะช่วงที่งูออกหากิน พกไฟฉายในเวลาเช้ามืดหรือกลางคืน และอย่าปล่อยหมาไล่งูหรือสอดหัวเข้าไปในพุ่ม

บันทึกเบอร์และเส้นทางไปโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉินใกล้พื้นที่ที่เดินเป็นประจำ การรู้ว่าจะไปที่ไหนช่วยลดเวลาตัดสินใจเมื่อเกิดเหตุ แต่ไม่ควรเข้าใกล้หรือทำร้ายงูเพื่อป้องกัน เพราะเพิ่มโอกาสถูกกัด

คำถามที่พบบ่อย

หมาโดนงูกัดแต่ยังเดินได้ ต้องไปโรงพยาบาลไหม

ต้องไปทันที อาการและรอยบวมอาจเกิดช้า และรอยเขี้ยวอาจมองไม่เห็น งูพิษกัดเป็นเหตุฉุกเฉิน ไม่ควรรอให้อ่อนแรงหรือหายใจลำบากก่อน

ขันชะเนาะเหนือแผลงูกัดได้ไหม

ห้ามทำ การรัดแน่นไม่ได้เป็นการปฐมพยาบาลที่แนะนำสำหรับสัตว์เลี้ยงและอาจทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บเพิ่ม ให้จำกัดการเคลื่อนไหวและรีบไปโรงพยาบาลแทน

ใช้น้ำแข็งประคบแผลงูกัดได้ไหม

ไม่ควรใช้ MSD ระบุว่าน้ำแข็งและความเย็นเฉพาะที่ไม่ได้ผลและอาจเป็นอันตราย อย่าเสียเวลาประคบ ให้พาหมาอยู่นิ่งและออกเดินทาง

ต้องเอางูไปให้สัตวแพทย์ดูไหม

ไม่ต้องและไม่ควรพยายามจับงู ถ่ายรูปได้เฉพาะจากระยะปลอดภัยโดยไม่ชะลอการเดินทาง การรักษาเร่งด่วนไม่ควรรอการระบุชนิดงู

ให้ยาแก้แพ้หรือยาแก้ปวดก่อนถึงโรงพยาบาลได้ไหม

อย่าให้ยาเอง พิษงูอาจกระทบเลือด ไต ระบบประสาท และความดัน ยาบางชนิดไม่เหมาะกับภาวะนี้ ให้โทรถามโรงพยาบาลและทำตามคำแนะนำเฉพาะเคส

แหล่งอ้างอิง: www.msdvetmanual.com · vcahospitals.com · www.msdvetmanual.com · www.msdvetmanual.com